khi-nao-su-dung-khang-sinh-cho-tre-q-a

Khi nào nên dùng kháng sinh cho trẻ? ( câu hỏi và trả lời)

Khi nào thì nên sử dụng kháng sinh cho trẻ? Ho, sốt, viêm họng, chảy nước mũi, viêm tai..? Mình có post một vài câu hỏi trên facebook để hỏi ý kiến bố mẹ là khi nào bố mẹ sử dụng kháng sinh cho trẻ. Và rất thú vị khi nhận  được  nhiều câu trả lời trái chiều từ các bố mẹ, dù có kiến thức về y dược hay không. Vậy khi nào nên sử dụng kháng sinh cho trẻ?

Mình đi lần lượt từng câu hỏi đã post và xem câu trả lời của bố mẹ nhé. 

Q1. Đúng hay sai? 

Nếu trẻ đi khám được bs chuẩn đoán là bị viêm tai ( ear infection), thì chắc chắn bạn sẽ ra về với 1 đơn thuốc kháng sinh từ bác sĩ?

Câu trả lời nhận được từ đa phần bố mẹ là đúng. Có bạn nói ở xã và huyện bạn đó làm việc, bất kể tuổi tác, cứ viêm tai giữa là “táng” kháng sinh hết.

Thực tế là như vậy đó, nhưng bố mẹ biết không câu trả lời là Sai đó. Bố mẹ nên biết là đa phần các bệnh viêm tai (ear infection) đều có thể tự khỏi mà không cần dùng thuốc kháng sinh. Trong một vài trường hợp như trẻ sơ sinh, hoặc viêm rất nặng hoặc trẻ có vấn đề về hệ miễn dịch, thì kháng sinh là cần thiết. Tuy nhiên hầu hết các trẻ khỏe mạnh bình thường thì bố mẹ chỉ cần cho trẻ uống thuốc giảm đau là đủ, ví dụ như paracetamol hay ibuprofen.

Bố mẹ có thể tham khảo chi tiết hơn ở tài liệu hướng dẫn của CDC, Trung tâm phòng và kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ

https://www.cdc.gov/getsmart/community/downloads/270227a_koneil_factsheet-508_final.pdf

Q2. Đúng hay sai?
Nếu trẻ bị đau rát họng và có sốt. Bố mẹ cho trẻ đi khám bác sĩ thì bác sĩ nói là họng trẻ rất đỏ và có mủ, ngoài ra chưa thấy triệu chứng nào khác đáng lo lắng. Trường hợp này trẻ sẽ được kê kháng sinh vì họng có mủ nghĩa là có vi khuẩn rồi?

Câu trả lời nhận được từ bố mẹ là đúng, 99% là cần sử dụng kháng sinh cho trẻ trong trường hợp này.

Nhưng câu trả lời lại là sai. Không phải cứ đờm hay mũi màu xanh nghĩa là trẻ bị nhiễm vi khuẩn. Vẫn có những trường hợp viêm họng nặng do virus, và kháng sinh chỉ có tác dụng diệt vi khuẩn chứ không có tác dụng với virus. Khi hệ miễn dịch trong cơ thể trẻ kéo đến và chiến đầu với tác nhân gây bệnh, dịch mũi, họng có thể chuyển màu. Điều này hoàn toàn bình thường, và không có nghĩa là trẻ cần phải uống kháng sinh.

Trẻ bị viêm họng nếu làm test là viêm họng do liên cầu khuẩn ( strep throat) thì cần điều trị bằng kháng sinh. Nhưng 5 trẻ bị viêm họng thì chỉ khoảng 1 trẻ trong số đó là viêm họng do liên cầu khuẩn. Nhưng trường hợp do virus không cần điều trị kháng sinh. Ở Mỹ pharmacy cũng có bán bộ kit để test kiểm tra viêm họng do liên cầu ở nhà, bố mẹ có thể mua để tự kiểm tra bước đầu ở nhà.

Q3. Trường hợp nào sau đây cần dùng kháng sinh cho bé
A. Ho kéo dài 1 tuần, có sốt lúc đầu, về sau hết sốt
B. Chảy nước mũi xanh và có ho khoảng 4 ngày rùi, sốt 38 độ. 
C. Cả 2 trường hợp trên
D. Không trường hợp nào cần kháng sinh

Phần nhiều câu trả lời là B. Có 1 số chọn C, và 1 số chọn D.

Câu trả lời là D.

Trường hợp cảm lạnh thông thường do virus cũng có thể có những biểu hiện ho, sốt và dịch nước mũi màu xanh, trong trường hợp đó không cần dùng kháng sinh vì kháng sinh sẽ chẳng có tác dụng gì cả.

Trường hợp A thường do virus, cơ thể trẻ có thể tự kháng lại virus. Bệnh sẽ thuyên giảm và tự khỏi sau 1-2 tuần.

Trường hợp B: Nước mũi xanh cũng không có nghĩa là nhiễm vi khuẩn ( đã giải thích ở trên) và sốt do vi khuẩn thường cao hơn 39,5-40 độ C.

Nếu các trường hợp sau thì bác sĩ có thể xem xét đến việc dùng kháng sinh cho bé:

  • Ngạt mũi, ho và sốt kéo dài trên 10 ngày mà không thấy có dấu hiệu giảm
  • Sốt cao từ 39.5 độ C, tình trạng nghẹt mũi và ho nặng trong 3 ngày.
  • Đầu tiên trẻ bị cảm lạnh thông thường đã có dấu hiệu thuyên giảm, sau đó tự dung lại sốt cao, ho và nghẹt mũi (triệu chứng nhiễm khuẩn sau cảm lạnh)

Mình hỏi bố mẹ các câu hỏi ở đây, và không phải với mục đích để bố mẹ tự chuẩn đoán và điều trị cho trẻ. Mà để bố mẹ hiểu là những trường hợp bệnh thông thường của trẻ, không phải khi nào cũng cần đến kháng sinh. Kháng sinh chỉ có ích khi trẻ bi bệnh do vi khuẩn, còn các bệnh do virus ( hay được gọi là siêu vi) thì kháng sinh sẽ không có tác dụng, sức đề kháng cơ thể trẻ có thể tự đẩy lùi bệnh. Khi bố mẹ đưa trẻ đi khám bác sĩ mà bác sĩ không kê kháng sinh, thì cũng đừng vì thấy con bệnh mà sốt ruột và yêu cầu bác sĩ phải kê kháng sinh. Mình hiểu tâm lý bố mẹ, ai cũng thấy sót khi thấy con bệnh và muốn con khỏi ngay. Nhưng chính tâm lý đó đã khiến cho bác sĩ gặp áp lực khi kê đơn thuốc, và đôi khi kê đơn để vừa lòng cha mẹ. Khi cho trẻ uống kháng sinh không cần thiết, trẻ có thể sẽ chịu các tác dụng phụ không mong muốn của kháng sinh, và quan trong hơn điều đó có thể gây ra các vi khuẩn kháng kháng sinh trong cơ thể trẻ và những lần sau bé sẽ có thể phải dùng càng ngày những kháng sinh càng mạnh hơn, và đôi khi kháng sinh sẽ không còn tác dụng với trẻ.

Tên bệnh Nguyên nhân thường gặp Cần dùng kháng sinh ?
Vi rút ( siêu vi)

( viruses)

Vi khuẩn

( bacteria)

Cảm lạnh/chảy nước mũi

(cold/runny nose)

X   Không
Viêm phế quản ( ở người khỏe mạnh)

( bronchitis/chest cold)

X   Không
Ho gà

( pertussis/whooping cough)

  X
Cúm ( flu) X   Không
Viêm họng do liên cầu

( Strep throat)

  X
Đau họng ( ngoại trừ do liên cầu ở trên)

( Sore throat)

X   Không
Dịch trong tai giữa

( fluid in the middle ear)

X   Không
Viêm tuyến niệu đạo

( urinary tract infection)

  X

Thông tin tham khảo:

CDC ( Centers for Disease Control and Prevention) Hoa Kỳ

Harvard Health Publications

Please follow and like us:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *